Autorskie eseje o dawnych tekstach, historii przekładu, świadomej lekturze i Metodzie Żywego Tekstu.
Esej · Źródła i interpretacja
Jak porównywać dawne tradycje, zachowując ich różnice?
Na stronach poświęconych duchowości łatwo spotkać stwierdzenie, że wszystkie religie mówią dokładnie to samo innym językiem. Brzmi pojednawczo, a
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Rękopis, edycja i przekład: trzy różne rzeczy na jednej stronie
Czytelnik widzi cytat i nazwisko dawnego autora. Często nie dostrzega pracy wykonanej między rękopisem a polskim zdaniem: wyboru świadectwa, odcz
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Język koptyjski: dlaczego ten sam alfabet nie oznacza jednej religii?
Koptyjski jest ostatnią fazą języka egipskiego, zapisywaną głównie alfabetem wywodzącym się z greckiego, z dodatkowymi znakami. Fakt, że dokument
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Kyprianos: jak czytać bazę danych koptyjskich manuskryptów?
Cyfrowe repozytorium może wyglądać jak encyklopedia gotowych odpowiedzi. W praktyce dobra baza rękopisów daje coś znacznie cenniejszego: precyzyj
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Koptyjskie papirusy magiczne: co mówią o zwyczajnym życiu w dawnym Egipcie?
Kiedy mowa o magii starożytnego Egiptu, wyobraźnia podsuwa kapłanów, piramidy i ukryte skarby. Tymczasem wiele zachowanych tekstów koptyjskich do
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Gnoza: jedno starożytne pojęcie czy etykieta wielu tradycji?
Gnoza znaczy poznanie, ale dziś słowo to bywa używane niezwykle swobodnie: od badań nad tekstami późnoantycznymi po współczesną duchowość, psycho
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Apokryfon Jana: dlaczego ten sam tekst ma różne wersje?
Wydawca dawnych pism zwykle chciałby mieć jeden oryginał, jeden numer rozdziału i jedną wersję tłumaczenia. Apokryfon Jana z Nag Hammadi pokazuje
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Ewangelia Prawdy: czy znamy autora tego koptyjskiego traktatu?
Ewangelia Prawdy brzmi jak tytuł konkurencyjny wobec czterech Ewangelii kanonicznych. Jednak samo słowo „ewangelia” nie gwarantuje identycznego g
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Nag Hammadi: biblioteka jednej szkoły czy zbiór różnych kodeksów?
Nag Hammadi stało się niemal synonimem „zaginionej biblioteki gnostyków”. Taki skrót pobudza wyobraźnię, ale przesłania pytania, na które nauka w
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Masbuta: woda, powtarzalność i pamięć w mandejskim obrzędzie
Woda jest symbolem spotykanym w wielu religiach. Właśnie dlatego łatwo uznać, że wszystkie obrzędy zanurzenia oznaczają to samo. Mandejska masbut
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Qolasta: dlaczego modlitwa jest jednocześnie tekstem i działaniem?
Modlitwę można oglądać jako zestaw słów. W żywej tradycji religijnej jest ona jednak także czynnością: ma rytm, wykonawców, okoliczność i związek
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Mandejska Księga Jana: tekst, który zmieniał się przez stulecia
Mandejska Księga Jana przyciąga czytelników już samym tytułem. Łatwo utożsamić ją z chrześcijańskimi opowieściami o Janie Chrzcicielu albo uznać
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Ginza Rabba: dlaczego Wielki Skarb ma dwie strony?
Jedna z najważniejszych ksiąg mandejskich bywa przedstawiana jako wielka tajemnica starożytnej gnozy. Tymczasem już jej fizyczna forma uczy bardz
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Kim są Mandejczycy? Religia, która wciąż czyta swoje dawne księgi
Mandejczyków opisuje się nieraz jako ostatnią żywą społeczność gnostyczną. To skrót przydatny na początku rozmowy, lecz łatwo zamienić go w egzot
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Dawny rytuał i współczesna praktyka: gdzie przebiega granica odpowiedzialnego wydawania?
Jak publikować źródła opisujące rytuały, nie zamieniając historii religii w obietnicę skuteczności i tanią egzotykę.
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Rękopis ocalony cyfrowo: co biblioteka naprawdę udostępnia czytelnikowi?
Różnica między skanem, katalogiem, transkrypcją i przekładem na przykładzie syryjskich kolekcji rękopiśmiennych.
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Al-Būnī i problem autorstwa: dlaczego nazwisko na okładce nie wystarcza?
Badania rękopisów przypisywanych al-Būniemu pokazują, że popularny tytuł i rzeczywisty autor to nie zawsze to samo.
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Sefer ha-Razim: siedem niebios, aniołowie i historia żydowskiej magii
Czym jest Księga Tajemnic, dlaczego badacze analizują ją jako historię magii, i czego nie należy z niej wyczytywać.
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Ardā Wīrāz Nāmag: podróż po zaświatach jako świadectwo dawnej wyobraźni moralnej
Księga Arda Wiraza, wizja nieba i piekła oraz pytanie, jak czytać opis zaświatów w historycznym kontekście.
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Dādestān ī Dēnīg: 92 pytania do kapłana i sztuka odpowiedzialnej odpowiedzi
Średnioperska Księga pytań i odpowiedzi Manuščihrā pokazuje, jak historia religii splata teologię z życiem społecznym.
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Andarz: perska literatura rad, której nie należy mylić z coachingiem
Czym jest andarz, jak działało pouczenie moralne i dlaczego współczesny poradnik jest jedynie częściową analogią.
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Duch Mądrości (Mēnōg ī Xrad): dlaczego dawny Iran uczył poprzez pytania?
Wprowadzenie do Dādestān ī Mēnōg ī Xrad: dialog, mądrość i granice aktualizowania dawnych zasad etycznych.
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Garshuni: dlaczego język rękopisu i jego alfabet to dwie różne rzeczy?
Arabski zapisany literami syryjskimi wyjaśnia, dlaczego digitalizacja rękopisów wymaga dokładnej metryki i ostrożności tłumacza.
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Księga Gołębicy Bar Hebraeusa: kontemplacja w tradycji syryjskiej
Dlaczego Księga Gołębicy zasługuje na samodzielną kartę źródłową i jak czytać ją bez spłaszczania tradycji.
Czytaj esej →