Autorskie eseje o dawnych tekstach, historii przekładu, świadomej lekturze i Metodzie Żywego Tekstu.
Esej · Źródła i interpretacja
Wschód i Zachód w filozofii iluminacji: symbol czy geografia?
W tekstach Suhrawardīego kierunki Wschodu i Zachodu mogą oznaczać więcej niż strony świata. Ich symboliczne znaczenia są ważne dla rozumienia historii podr
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Świątynie Światła: Hayākil al-Nūr i granice symboliki ciała
Hayākil al-Nūr, znane jako Świątynie Światła, to jeden z krótszych tekstów filozoficznych Suhrawardīego. Użycie słowa haykal może przyciągać współczesne in
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Simorgh u Suhrawardīego: co można, a czego nie można wyczytać z symbolu ptaka
Simorgh, słynny ptak tradycji perskiej, pojawia się w rozmaitych tekstach i epokach. U Suhrawardīego motyw ten stanowi część języka symbolicznego jego aleg
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Opowieść o zachodnim wygnaniu: podróż duszy czy mapa człowieka?
Opowieść o zachodnim wygnaniu Suhrawardīego należy do jego najważniejszych narracji alegorycznych. Jej przestrzeń można łatwo pomylić z prostą geografią. T
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Dźwięk skrzydła Gabriela: alegoria między wiedzą i objawieniem
Jedna z symbolicznych opowieści przypisywanych Suhrawardīemu nosi w przekładach nazwę Dźwięk skrzydła Gabriela. Już sam tytuł wskazuje, że czytelnik wchodz
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Czerwony Intelekt: dlaczego barwa staje się figurą poznania
ʿAql-i Surkh, znany jako Czerwony Intelekt lub Czerwony Archanioł, należy do symbolicznych utworów Suhrawardīego. Tytuł nie oznacza odmiany psychologiczneg
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Jak czytać Ḥikmat al-Ishrāq: traktat, a nie zbiór tajemnych aforyzmów
Najważniejsze dzieło filozoficzne Suhrawardīego, ukończone w 1186 roku, nosi tytuł Ḥikmat al-Ishrāq, zwykle tłumaczony jako Filozofia iluminacji. Wbrew mar
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Światło Świateł: centrum metafizyki Suhrawardīego
„Światło Świateł” brzmi jak efektowny tytuł ezoteryczny, lecz w filozofii iluminacji oznacza centralne pojęcie metafizyczne. Suhrawardī rozwija hierarchię
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Wiedza przez obecność: dlaczego bezpośrednie doświadczenie nie jest teorią wszystkiego
Jednym z najsilniejszych tematów filozofii Suhrawardīego jest wiedza przez obecność, określana jako ʿilm ḥuḍūrī. W różnych uproszczeniach pojawia się jako
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Ishrāq: czym naprawdę jest filozofia iluminacji?
Słowo ishrāq bywa tłumaczone jako rozświetlenie, iluminacja albo wschód światła. U Suhrawardīego nie jest dekoracyjnym synonimem dobrego samopoczucia ani h
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Suhrawardī: filozof światła, który połączył argument i opowieść
Yaḥyā al-Suhrawardī (ok. 1154–1191) jest jednym z najważniejszych perskich filozofów średniowiecza. W Europie bywa przedstawiany jako mistyk światła, choć
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Miłość, poznanie i obecność: trzy pojęcia, trzy błędy popularnej ezoteryki
Współczesne książki duchowe lubią słowa, które brzmią jednocześnie prosto i głęboko: miłość, poznanie, obecność. Są użyteczne w rozmowie, ale w przekł
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Mistrz i uczeń w sufizmie: czego współczesny czytelnik nie powinien przejmować bezkrytycznie
W relacjach o dawnych mistykach pojawia się wielokrotnie nauczyciel prowadzący ucznia przez trudne etapy rozumienia. Ta więź była ważna dla przekazywa
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Kašf i šuhūd: odsłonięcie oraz świadectwo w języku mistycznym
Dwa terminy, kašf i šuhūd, bywają tłumaczone poprzez obrazy odsłonięcia i bezpośredniego widzenia. Ich popularne współczesne użycie może sugerować swo
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Ukochany w perskiej mistyce: osoba, metafora czy problem poznania?
W poezji i prozie perskich sufich ukochany jest figurą wieloznaczną. Może odnosić się do ludzkiej relacji, do piękna, do Boga albo do napięcia między
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Šaṭḥiyyāt: jak czytać paradoksalne wypowiedzi dawnych sufich?
Dawna literatura suficka zachowała wypowiedzi, które brzmią zaskakująco, niekiedy prowokacyjnie i sprzecznie z językiem codziennej religijności. Okreś
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
ʿAbhar al-ʿāšeqīn: czy miłość jest drogą poznania?
Dzieło Rūzbihāna Baqlīego znane jako ʿAbhar al-ʿāšeqīn bywa przekładane przez odniesienie do kwiatów i kochających. Nazwa sama w sobie sprawia jednak
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Rūzbihān Baqlī z Szirazu: pisarz miłości, wizji i paradoksu
Rūzbihān Baqlī, żyjący w latach 1128–1209, pozostawił dzieła ważne dla historii perskiego sufizmu, lecz trudne do przetłumaczenia bez utraty stylu. Je
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Rozum i doświadczenie u ʿAyn al-Quḍāta: gdzie kończy się argument?
Współczesny czytelnik często słyszy, że mistycy wybierają doświadczenie przeciwko rozumowi. U ʿAyn al-Quḍāta taki podział jest zbyt prosty. Autor łącz
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Listy ʿAyn al-Quḍāta: duchowość między ludźmi, nie tylko w samotności
ʿAyn al-Quḍāt Hamadānī pozostawił nie tylko wielkie traktaty, lecz także obszerną korespondencję, znaną pod tytułem Nāma-hā. Zachowane listy pozwalają
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Tamhīdāt ʿAyn al-Quḍāta: dziesięć wprowadzeń do świata pytań
Tamhīdāt, czyli Dziesięć wprowadzeń, jest jednym z najważniejszych perskich tekstów ʿAyn al-Quḍāta Hamadānīego, ukończonym w 1127 roku. Łączy refleksj
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
ʿIshq i maḥabba: dlaczego „miłość” nie zawsze znaczy to samo
W tłumaczeniu bardzo różnych tekstów na polski powraca wygodne słowo „miłość”. W literaturze sufickiej występują jednak odrębne terminy, tradycje ich
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Dwaj Ghazālī: dlaczego nie wolno mylić Aḥmada z Abū Ḥāmidem
Nazwisko Ghazālī kojarzy się przede wszystkim z Abū Ḥāmidem, jednym z najbardziej znanych myślicieli islamu. Aḥmad Ghazālī był jego młodszym bratem, n
Czytaj esej →Esej · Źródła i interpretacja
Sawāniḥ Aḥmada Ghazālīego: krótka księga o wielkim problemie miłości
Sawāniḥ Aḥmada Ghazālīego, powstałe na początku XII wieku, należy do najbardziej wpływowych perskich rozważań o miłości w mistyce islamskiej. Książka
Czytaj esej →